شبکیه
شبکیه
| شبکیه | |
|---|---|
 | |
| Right چشم انسان cross-sectional view. Courtesy NIH موسسه ملی بینایی ایالات متحده آمریکا. Many animals have eyes different from the human eye. | |
| فهرست گری | subject #۲۲۵ ۱۰۱۴ |
| سرخرگ | central retinal artery |
| در سرعنوانهای موضوعی پزشکی | Retina |
شبکیه داخلیترین لایهٔ چشم است و شامل سلولهای گیرندهٔ نور و نورونها میباشد. این لایهٔ بسیار نازک (قطری حدود ۰٫۵ میلیمتر) ۷۵٪ مساحت کرهٔ چشم را میپوشاند.
شبکیه لایهٔ حساس به نور را تشکیل میدهد و با تبدیل جریان الکترومغناطیسی نور به پیام عصبی و انتقال آن از طریق عصب بینایی به لب پسسری به مغز توانایی دیدن را میدهد. سلولهای گیرندهٔ نور شبکیه ۲ نوع میباشند:
- سلولهای مخروطی که توانایی دیدن رنگها را در نور به مغز میدهند.
- سلولهای استوانهای که بینایی در تاریکی را امکانپذیر میسازند.
جایی را که عصب بینایی از شبکیه خارج میشود نقطه کور میگویند. لکه زرد بخش دیگری از شبکیهاست که در امتداد محور نوری کرهٔ چشم قرار دارد و در دقت و تیزبینی چشم نقش دارد.
در ۶ ژانویه ۲۰۱۳ محققین بریتانیایی موفق به معالجه موشهای نابینا شدند. آنها این عمل را با تزریق سلولهای حساس به نور انجام دادند. پیرو آزمایشهای بیشتر، این پژوهش میتواند موجبات بهبود بیمارانی که از رنگدانهای شدن شبکیه چشم رنج میبرند را حاصل نماید.[۱][۲]
ساختار شبکیه
بافت شبکیه شامل نورونها و تعداد فراوانی مویرگ خونی است. در شبکیه ۵ لایه نورون تمایزیافته دیده میشود. این لایهها از داخل به خارج (به سمت مشیمیه) (در تصویر، از چپ به راست)، به ترتیب عبارت اند از:
- سلولهای عقدهای یا گانگلیونی که آکسونهای آنها امتداد یافته و عصب بینایی را تشکیل میدهند.
- سلولهای آماکرین که نورونهای رابط میان سلولهای دوقطبی و سلولهای عقدهای هستند.
- سلولهای دوقطبی.
- سلولهای افقی که نورونهای رابط میان سلولهای گیرندهٔ نور و سلولهای دوقطبی هستند.
- سلولهای گیرندهٔ نور که شامل سلولهای مخروطی و سلولهای استوانهای هستند.
نور پس از عبور از عدسی و زجاجیه، از طریق سلولهای عقدهای به شبکیه وارد شده و بعد از پشت سر گذاشتن سایر لایههای شبکیه، سرانجام به سلولهای گیرندهٔ نور میرسد. این سلولها جریان نور را به پیام عصبی تبدیل کرده و آن را از طریق سلولهای افقی به سلولهای دوقطبی منتقل میکنند. به این ترتیب، پیام عصبی از سلولهای عقدهای به عصب بینایی منتقل شده و به مغز میرود
این درمان حاصل بیش از 20 سال تلاش جین بنت، نسلشناس مولکولی دانشکده پزشکی دانشگاه پنسیلوانیا روی نابینایی ارثی در موشها و سگها است. خانم بنت میگوید، با مطالعه بیشتر، ظرف مدت 3 سال آینده میشود دارویی تولید کرد که بتواند توسط جراحان شبکیه برای درمان قطعی ال.سی.ای مورد استفاده قرار بگیرد. اما باز هم این پایان راه نخواهد بود. تنها سالانه 5 کودک در ایالات متحده متولد میشوند که مادرزاد مبتلا به نوعی ال.سی.ای هستند که خانم مورهاوس هم از آن رنج میبرد، اما میتوان با تمرکز روی درمان نقص در تکژنهای کمیاب و با استفاده از این تکنیک به راهی تازه برای درمان بیماریهای چشمی شایعتری دست یافت. دکتر بنت میگوید: «موفقیت ما نشان میدهد که این تکنیک پاسخگو است. ما امیدواریم این روش بتواند تکنیک نهایی برای درمان انواع بیماریهای منجر به نابینایی باشد. در خلال یکدهه، درمان ژنی خواهد توانست به بهبود بینایی در بیماران مبتلا به التهاب رنگدانهای شبکیه یا تخریب لکه زرد که هر دو ناشی از جهشهای دیگری در ژنها هستند نیز کمک کند».
سلام من فرنوش امینی هستم و این پسرم ارشاد هست.